GÜMRÜK MÜSTEŞARLIĞI’NIN AB KAYNAKLI PROJELERİ

 

Ülkemizin Avrupa Birliği üyeliğine adaylık sürecinde, "Katılım Ortaklığı Belgesi" ve "İlerleme Raporları"nda ifade edilen hususlar ve "Ulusal Program" çerçevesinde üstlendiği taahhütleri yerine getirmeye yönelik çalışmalarında destek sağlamak üzere, Avrupa Birliği tarafından 17 Aralık 2001 tarih ve 2500/2001 sayılı Konsey Tüzüğü çerçevesinde Katılım Öncesi Mali İşbirliği sağlanmaktadır. Mali İşbirliği için AB prosedürleri çerçevesinde oluşturulması gereken Merkezi Olmayan Yapılanma Sistemi ülkemizde 18 Temmuz 2001 tarih ve 2001/41 sayılı Başbakanlık Genelgesi ile kurulmuş olup, söz konusu sistem Avrupa Komisyonu tarafından 8 Ekim 2003 tarihli bir Karar ile akredite edilmiştir.

Bu çerçevede, Müsteşarlığımız tarafından hazırlanmış olan ve Avrupa Komisyonu tarafından kabul edilen projelerimiz ve mali karşılıkları şu şekildedir:

Proje Teklif Dönemi (Yıl)	Proje Tutarı (Euro)
2003	5.875.000
2004	22.852.800
2006	19.027.139
2007	4.950.000
2008	3.877.139
2009	16.600.000
2010	6.700.000 (tahmini)
Toplam	79.882.078

2003 YILI PROGRAMLAMASI

2 alt bileşenden oluşmaktadır. Programın toplam maliyeti 5.875.000 Euro’dur.

GÜMSİS(Gümrük Kapıları Güvenlik Sistemleri)

2003 yılı programlamasında; yasadışı eşya, araç ve insan trafiğinin ülke giriş ve çıkış kapılarında etkin bir şekilde önlenmesi amacıyla, gümrük sahalarında kapalı devre televizyon, plaka okuma, araç izleme gibi takip ve değerlendirme sistemleri kurmayı amaçlayan ‘GÜMSİS’projesi kapsamında Cilvegözü, Öncüpınar, Dilucu, Haydarpaşa, Ambarlı, Çeşme, Mersin ve Samsun sınır kapı ve limanlarımızın söz konusu sistemlerle donatılmıştır.

Twinning (Eşleştirme) Mekanizması

2003 yılı programlaması sırasında Komisyon tarafından gündeme getirilen Twinning Proje Önerisi diğer proje önerilerinin kabulü için ön-şart olarak belirtilmiştir.

Gümrük Müsteşarlığı’nın Twinning Proje Önerisinin genel amacı “Gümrük Birliği aşamasında ve katılım öncesi dönem itibariyle Türk Gümrük İdaresi’nin yasal ve idari kapasitesini artırmak” olarak belirlenmiştir. Spesifik hedefleri ise, Türk Gümrük Mevzuatının AB Müktesebatı ile uyumunu gerçekleştirmek, AB Customs Blueprints olarak bilinen belgede tanımlanan AB gümrük standartlarına Gümrük İdaresinin uyumunu sağlamak ve Türk Gümrük İdaresinin idari kapasitesini artırmak olarak ifade edilmiştir.

Türk ve Alman Gümrük İdareleri arasında 24 aylık ortak çalışmanın prensiplerini ve içeriğini belirleyecek “Twinning Sözleşmesi” üzerinde çalışmalara başlanmıştır. Taslak Sözleşme 3 alt projeden oluşmaktadır. Söz konusu alanlar, ‘Mevzuat Uyum Çalışmaları’, ‘İdari Kapasitenin İyileştirilmesi’ ve ‘Eğitim Sisteminin İyileştirilmesi’dir. “

17 Mart 2005 tarihinde imzalan Twinning Sözleşmesi’nin uygulanmasına ise 1 Nisan 2005 tarihi itibarıyla başlanmıştır.

Mevcut durum:  Proje kapsamındaki faaliyetler başarılı bir şekilde tamamlanmıştır.

2004 YILI PROGRAMLAMASI

Gümrük Müsteşarlığı’nın, mali işbirliğinden azami ölçüde faydalanabilmesini teminen Ulusal Program çerçevesindeki öncelik ve yükümlülükleri de dikkate alınarak hazırlanan, 22.852.800 EURO (söz konusu meblağ katılım öncesi mali işbirliği kapsamında tek bir kuruma verilen en yüksek değerlerden biridir) değerindeki proje Ulusal Programın Gümrük Birliği Bölümünde belirtilmiş olan aşağıdaki 3 alt projeden oluşmaktadır;

1) Gümrük IT Sistemleri Alt Projesi: Gümrük Müsteşarlığı’nın bilgi teknolojisi sistemlerinin AB sistemleriyle uyumlu hale getirilmesi amacıyla BİLGE’nin revize edilmesi ile CCN/CSI (Ortak İletişim Ağı ve Arayüz Bağlantısı) sistemleri, NCTS (Yeni Bilgisayarlı Transit Sistemi), Entegre Tarife Sistemi- ITMS (öncelikle TARIC) ve diğer tarifeyle ilgili sistemlerle bağlantı oluşturulması amaçlanmaktadır.

Mevcut durum: Proje kapsamında, bilgisayarlı gümrük etkinlikleri BİLGE sisteminin analizi yapılarak Entegre Tarife Sistemi ITMS uyumu ve entegrasyonu için ön çalışma tamamlanmış ve Gümrük Müsteşarlığı’nın Bilgi Teknolojisi(IT) stratejisini oluşturan aynı zamanda bilgisayar sistem alt yapısı ve AB ile yürütülecek IT projelerine esas oluşturacak Bilişim Stratejisi hazırlanmıştır.   

ITMS’nin mevzuat yönünden analizine ilişkin Twinning Light 18 Temmuz 2007 tarihinde tamamlanmıştır. Sonuç olarak, mevzuat yönünden ITMS ile uyumlu olmayan bir husus bulunmamaktadır.

NCTS uyumu ile ilgili olarak öncelikle Ortak Transit Konvansiyonu’na taraf olmak için gereklilikleri yerine getirebilmek amacıyla mevzuat karşılaştırılması yapılarak Boşluk ve İhtiyaç Analizi tamamlanmış ve Eylem Planı oluşturulmuştur. Sonuç olarak, 30 Kasım 2007 tarihi itibariyle bu bileşen kapsamındaki tüm faaliyetler tamamlanmıştır.

2) Gümrük Muhafaza Alt Projesi: Genişleme sürecindeki AB’nin dış sınırlarının korunması ve kontrolüne yönelik sorumlulukların yerine getirilmesi amacıyla gümrük muhafaza çalışmalarında idari kapasitenin artırılması ve alt yapının yenilenmesi amaçlanmaktadır. Bu kapsamda, araç ve konteyner tarama sistemi (x-ray) alımı, Risk Yönetimi Birimi ile Kaçakçılıkla Mücadele, İstihbarat ve Narkotik Birimleri ve soğuk hava depolu arama hangarları için ekipman alımı öngörülmektedir. Proje kapsamındaki maliyeti 14.800.000 Euro’dur.

Mevcut durum: Tarama Sistemlerinin yerleştirileceği beton zeminlerin inşaatı çalışmaları Ocak 2007 tarihinde başlamış olup, çalışmalar tamamlanmış, tüm kurulumlar ve testler yapılmıştır (İstanbul, İzmir, Mersin, Samsun, Gürbulak). Risk Merkezi için ekipman alımı yapılmıştır. İzmir ve Mersin’de soğuk hava depolu arama hangarı inşaatı tamamlanmıştır.

6 Şubat 2008 tarihinde Devlet Bakanı ve Başbakan Yardımcısı Sayın Hayati YAZICI’nın da katılımlarıyla İzmir’de tarama sistemlerinin ve arama hangarının açılış töreni gerçekleştirilmiştir. İzmir’de bulunan proje kapsamı ekipman ve inşaatların açılışı esas olarak Mersin, İstanbul, Gürbulak ve Samsun’da da tamamlanan tesis ve ekipmanların toplu açılışını temsil etmiştir.

3. Gümrük Arşiv ve Afet Merkezi Alt Projesi: Bilgisayar destekli modern bir arşiv merkezine sahip olunması ve bu mekanda gerek vergi tahsiline yönelik gümrük belgelerinin, gerekse geçici eşya giriş ve çıkışları ile ilgili belgeler ile Gümrük Müsteşarlığı’nın diğer evraklarının yasal süreçler içinde arşivlenmesi ve bu belgelere istenildiğinde kolayca ulaşılması amaçlanmaktadır. Bu kapsamda, bilgisayar destekli ertelenmiş kontrol belgelerinin toplanması, kurum arşivi ve afet merkezi olarak kullanılması amacıyla Ankara’da ‘Arşiv Merkezi’ oluşturulması öngörülmektedir.  Proje maliyeti 3.100.000 Euro’dur.

Mevcut durum: İnşaat tamamlanmış ve binanın nihai kabulü yapılmıştır. Arşiv hizmetlerinde kullanılmak üzere 1 kamyonet ve 1 minibüs alınmıştır. Arşiv merkezi aktif olarak kullanılmaya başlanmış olup, resmi açılış töreni yapılacaktır.

2006 YILI PROGRAMLAMASI

2006 yılı Programlaması kapsamında hazırlanan, 19.027.139 EURO değerindeki proje önerisi aşağıdaki 3 alt bileşenden oluşmaktadır:

1- IT (Bilgi Teknolojileri) Bileşeni: Bu bileşenin amacı, proje sonunda ITMS (Entegre Tarife Yönetim Sistemi) ve NCTS (Yeni Bilgisayarlaştırılmış Transit Sistemi) uygulamalarını da içerecek şekilde Gümrük IT Sistemlerini AB sistemleriyle uyumlu hale getirmektir. IT Bileşeninin toplam bedeli 2.600.000 Euro’dur.

Bu kapsamda, CCN (Ortak İletişim Ağı) ve CSI (Ortak Sistem Arayüzü) ağı kurulması, NCTS ve ITMS’in geliştirilerek web tabanlı BİLGE’ye entegre edilmesi amaçlanmaktadır.

Bu doğrultuda, Gümrük Müsteşarlığı’nda bir geliştirme ve üretim platformunun kurulması, Gümrük Müsteşarlığı uzmanlarıyla işbirliği içerisinde mükellef modülünü de içerecek şekilde bir NCTS yazılımının geliştirilmesi, bir yardım masası (helpdesk) kurulması, yine ITMS ile ilgili çeşitli modüller geliştirilmesi ve sisteme entegre edilmesi amaçlanmaktadır.

Bileşen, alımı yapılacak ekipmanın teslim, kurulum, test, işletime sokma, eğitim, garanti ve bakımını kapsamaktadır.

Mevcut Durum: ITMS hizmet alımı ile ilgili olarak Tarife Kota Sistemi Modülü hazırlanmıştır. Diğer ITMS Modül kurulum çalışmaları devam etmektedir. ITMS Twinning Projesi ise Mart 2010 tarihinde tamamlanacaktır.

NCTS hizmet alımı ile ilgili olarak Kullanıcı Web Hizmeti Belgesi hazırlanmıştır. Ayrıca, NCTS Uygulamasının BETA versiyonu hazırlanmıştır ve Müsteşarlığımız sistemlerine test amacıyla kurulmuştur. NCTS Twinning Projesi ise Mart 2010 tarihinde tamamlanacaktır.

CCN/CSI, ITMS ve NCTS ile ilgili ekipman Muhabere ve Elektronik Dairesi Başkanlığına teslim edilmiş, kurulumu yapılmış ve geçici kabulü tamamlanmıştır.

CCN/CSI bağlantısının kurulması projesi 2006 yılı kapsamında iptal edilmiştir. CCN/CSI projesinin 2010 Yılı Programlaması kapsamında değerlendirilmek üzere sunulması önerilmiştir.

2- Gümrük Muhafaza Bileşeni: Bu bileşenle AB’nin dış sınırlarının korunması amacıyla gümrükler muhafaza hizmetlerinin güçlendirilmesi amaçlanmaktadır. Bu kapsamda muhafazanın devriye hizmetlerini güçlendirmek, gümrük gözetim fonksiyonunu güçlendirmek belli başlı hedeflerdir.

Mevcut Durum: ATS(Araç Takip Sistemi) için öngörülen 14 araç Müsteşarlığımıza teslim edilmiştir. Diğer ekipmanlara ilişkin Geçici kabul işlemleri devam etmektedir.  

3- İdari Kapasitenin Geliştirilmesi Bileşeni: AB gümrük kurallarının uyumlu bir şekilde Türkiye’de uygulanabilmesi için eğitim kapasitesinin güçlendirilmesi hedeflenmektedir.

Eğitim hizmeti ve eğitimin fiziki altyapısının güçlendirilmesi planlanmış, ayrıca, daha etkili bir sonradan kontrol sisteminin kurulması amaçlanmıştır. Bu kapsamda, sonradan kontrol sisteminin yasal ve idari yapısının kurulması, risk analizi için gerekli enstrümanların geliştirilmesi, sonradan kontrol için personelin eğitilmesi projenin içeriğini oluşturmaktadır. .

Mevcut Durum: 6. ve son Yürütme Kurulu Toplantısı 16 Kasım 2009 tarihinde gerçekleştirilerek proje tamamlanmıştır.

2007 YILI PROGRAMLAMASI

2007 yılı programlaması kapsamında İstanbul’da AB’ye Uyumlu Bölgesel Gümrük Laboratuarı Kurulması kapsamında gerekli cihaz ve ekipman alımı ve eğitime yönelik kısa süreli eşleştirme yapılması amaçlanmıştır. Proje bütçesi 4 950 000 Euro’dur.

Mevcut Durum: İhale Değerlendirme sonuçları beklenmektedir. Kısa süreli eşleştirme için İtalya ve Macaristan teklif vermiştir. İtalya seçilmiş ve Delegasyon onaylamıştır.                                          

2008 YILI PROGRAMLAMASI

Kaçakçılıkla ve terörizm ile mücadele amacıyla tren tarama sistemi alınmasına ilişkin proje bedeli 3.877.139 Euro’dur. Alınması planlanan Tren X-Ray cihazı Van Kapıköy sınır kapısına yerleştirilecek olup ihale çalışmaları sürdürülmektedir.

2009 YILI PROGRAMLAMASI

2009 yılı programlaması 2 bileşenden oluşmaktadır.

Gümrükler Muhafaza Projesi; gümrük gözetimi ve denetimini güçlendirmeyi amaçlamaktadır.

Proje; deniz limanları için 10 küçük devriye botu (4 Milyon Euro), iç operasyonlar için 25 devriye aracı ve araç takip sistemi (800 Bin Euro), deniz limanlarındaki personelin eğitimi için kısa süreli Eşleştirme (800 Bin Euro) Bileşenleri ile 5 adet Mobil Araç Tarama Sistemi ile personelin eğitimi (10 Milyon Euro) bileşeninden oluşmaktadır. Toplam bedeli 15,6 Milyon Euro’dur.

Risk Yönetimi Projesi; uluslararası ticaretin izlenmesi ve sahteciliğin önlenmesi kapasitesinin güçlendirilmesi, risk analizi ve yönetimi konusunda insan kaynaklarının yetiştirilmesi ve risk yönetimine dayalı ticaretin kolaylaştırılması konusunda Gümrük Mavi Kitapçığı (Customs Blueprints) ile uyum sağlanmasını amaçlamaktadır.

Proje, 1 Milyon Euro bütçeli Eşleştirme Projesi’nden oluşmaktadır. Eşleştirme Projesi mevzuat, kapasite geliştirme ve eğitim ile ilgili boşluk ve ihtiyaç analizi, AB ülkelerine çalışma ziyaretleri düzenlenmesi ile merkez ve taşra personelinin risk analizi konusunda eğitilmesini kapsamaktadır.

2009 yılı projelerinin toplam bedeli 16.600.000 Euro tutarındadır. Bu tutarın 14.290.000 Euro’luk kısmının IPA fonlarından, 2.310.000 Euro’luk kısmının Gümrük Müsteşarlığı bütçesinden karşılanması öngörülmektedir.

AB Kaynaklı Projeler