|
YETKİLENDİRİLMİŞ YÜKÜMLÜ STATÜSÜ
11 Eylül 2001 sonrası, dış ticaret ve gümrük alanında güvenlik boyutu önem kazanmış ve arz zincirinin güvenliği (supply chain security) kavramı ön plana çıkmıştır..
Arz zincirinin güvenliği, Dünya Gümrük Örgütü’nün (DGÖ) çeşitli tavsiye kararlarında ve Ticaretin Kolaylaştırılması ve Güvenliğine ilişkin Standartlar Çerçevesinde ele alınmıştır. Ülkemiz de Standartlar Çerçevesinin uygulanmasına ilişkin niyet mektubunu DGÖ’ye iletmiştir. Standartlar Çerçevesinde yer alan yetkilendirilmiş ekonomik operatör kavramı ile giriş ve çıkış öncesi elektronik ortamda beyan, Avrupa Birliği tarafından da gümrük koduna dahil edilmiştir. Bu açıdan bakıldığında hem güvenli hem de hızlı kargo taşımacılığının sağlanması zorunluluğu, ABD ve AB açısından AEO kavramını getirmiş, bu coğrafya ile ticaret yapan ülkeleri de rekabetin korunması ve hızlı teslimatın yapılması açısından benzer yapıya yöneltmeye sevk etmiştir.
Topluluk Gümrük Koduna ilişkin 2913/92 sayılı Tüzükte değişiklik yapan 648/2005 sayılı Avrupa Konseyi ve Parlamentosu Tüzüğü ile güvenlik önlemlerine ilişkin hükümler mevzuata eklenmiştir. Söz konusu Tüzük ile:
- Yetkilendirilmiş yükümlü (AEO-authorized economic operator)
- Topluluk düzeyinde risk analizine ilişkin çerçeve
- Giriş ve çıkış öncesi beyan
- Sınırda güvenlik kontrolleri, iç gümrüklerde belge kontrolleri şeklinde kontrollerin yapılması
düzenlemeleri getirilmektedir. Bu bağlamda, emniyet ve güvenlik önlemleri açısından giriş ve çıkış öncesi özet beyan uygulaması başlamıştır.
648/2005 sayılı Tüzüğün uygulama hükümlerine ilişkin düzenleme, Topluluk Gümrük Yönetmeliğine ilişkin 2454/93 sayılı Komisyon Tüzüğünü değiştiren 1875/2006 sayılı Komisyon Tüzüğü ile yapılmıştır.
Yetkilendirilmiş yükümlü, gümrük sahasının tamamında yaptığı gümrük işlemleri çerçevesinde güvene layık ekonomik operatör olarak tanımlanabilir. “Ekonomik operatör: mesleki faaliyetleri çerçevesinde Gümrük Mevzuatında belirtilen faaliyetlerle iştigal eden kişi” olarak tanımlanmaktadır (Gümrük Mevzuatı açısından yükümlü). Bu bağlamda yetkilendirilmiş yükümlü de ithalatçı, ihracatçı, taşıyıcı, nakliyeci, gümrük müşaviri gibi çeşitli alanlarda faaliyet gösteren kişileri kapsamaktadır. AEO Rehber ilkeleri uyarınca da ekonomik operatör tanımı “gümrük mevzuatında belirtilen faaliyetlerin ifasını” doğrudan ifa ile sınırlamamakta, bu bağlamda ihracata yönelik eşya üreten bir imalatçı, ihracat işlemleri başka bir kişi tarafından yapılsa dahi, AEO statüsünü alma talebinde bulunabilmektedir.
Yükümlünün (ekonomik operatör) talebi üzerine gümrük idareleri 3 çeşit AEO statüsü verebilirler. Bunlar;
-gümrük işlemlerinin basitleştirilmesine ilişkin hükümlerden yararlanmak üzere elde edilen AEO statüsü,
-Gümrük bölgesine giren eşyanın güvenliği ve emniyetinin sağlanması amacıyla yapılan gümrük kontrollerinin basitleştirilmesinden yararlanılmasına ilişkin AEO statüsü
-hem gümrük işlemlerin basitleştirilmesi hem de güvenlik ve emniyet amacıyla yapılması gereken gümrük kontrollerinin basitleştirilmesinden yararlanması amacıyla verilen AEO statüsüdür.
AEO Basitleştirilmiş Gümrük İşlemleri
Bu statü belgesi, gümrük işlemlerinde uygunluk ile arşivleme normları ve mali yeterlilik kriterlerine cevap veren gümrük bölgesinde mukim her ekonomik operatöre verilir. Bu belge sahibi basitleştirilmiş gümrük işlemlerine daha kolay giriş imkanı; fiziki ve belgesel kontrollerde indirim; kontrol için seçilmesi halinde, işlem önceliği; kontrolün özel bir yerde yapılması için talep etme imkanı gibi avantajlar faydalanır.
AEO- Emniyet ve Güvenlik
Bu statü belgesi, gümrük bölgesinde mukim, bir taraftan, gümrük işlemlerinde uygunluk ile arşivleme normları ve mali ödeyebilirlilik kriterlerine cevap veren ve diğer taraftan, uygun emniyet ve güvenlik normlarını karşılayan her ekonomik operatöre verilir., Bu belge sahibi giriş öncesi özet beyan sunma süreleri konusunda kolaylıklar, özet beyanda istenen veriler açısından daha az bilgi sunma, fiziki ve belgesel kontrollerde indirim; kontrol için seçilmesi halinde, işlem önceliği gibi avantajlardan faydalanır. AEO/Emniyet ve güvenlik iznini talep eden adaylar, işyerlerinin fiziki güvenlik kriterlerine uygun olduğunu göstermek zorundadır. (Bu tedbir, Bir duvar/etrafı tel örgülü yer, gece bekçisi, gözetleme kameraları…vb. sahip olan büyük bir üreticiyi de üzerinde kilit bulunan kapı, pencere ve klasör dolapları bulunan bir binada tek odada çalışan gümrük müşavirini de içermektedir.)
AEO-her iki statü Ekonomik operatörler yukarıda belirtilen avantajların tümünü (“basitleştirilmiş işlemler” ile “emniyet ve güvenlik”) ihtiva eden ortak bir belge de talep edebilirler.
Gümrük Müsteşarlığı, gerek DGÖ çerçevesindeki yükümlülükleri, gerekse AB ile gümrük birliği yükümlülükleri çerçevesinde, benzer düzenlemeler getirmek amacıyla 648/2005 sayılı Konsey Tüzüğü hükümlerinin, 4458 sayılı Gümrük Kanununa yansıtılması amacıyla “Gümrük Kanunu ile Bazı Kanun ve Kanun Hükmünde Kararnamelerde Değişiklik Yapılmasına Dair 5911 sayılı Kanun” 7 Temmuz 2009 tarihli ve 27281 sayılı Resmi Gazete’de yayımlanarak yürürlüğe girmiştir.
|