Sayfalar - ABGumrukMevzuat

Topluluk Gümrük Yönetmeliği ve Değişikliği

Modernize Gümrük Kodu

MODERNİZE GÜMRÜK KODU AÇIKLAMA NOTU

2913/92 sayılı Konsey Tüzüğü ile tesis edilen Topluluk Gümrük Kodu’nu yeniden düzenleyen “Modernize Gümrük Kodu” olarak adlandırılan 450/2008 sayılı Avrupa Parlamentosu ve Konseyi Tüzüğü 4 Haziran 2008 tarihli ve L145 sayılı Avrupa Birliği Resmi Gazetesi’nde yayımlanarak, 24 Haziran 2008 tarihinde yürürlüğe girmiştir. Söz konusu düzenlemenin uygulanabilirliği için, 24 Haziran 2008 tarihi itibarıyla geçerli olan yönetmelik ihdasına ilişkin hükümleri dışında, uygulama hükümlerinin yani Topluluk Gümrük Yönetmeliğinin tamamlanması gerekmektedir. Bu amaçla, en erken 24 Haziran 2009, en geç 24 Haziran 2013 tarihleri belirlenmiştir.

Modernize Gümrük Kodu olarak anılan çalışma, esasen Avrupa Birliği’nin, mevzuat değişikliği ve basitleştirilmiş usuller; uygulamanın uyumlaştırılması ve gümrük işlemlerinin tamamen bilgisayarlaştırılması unsurlarını içeren çok yıllı stratejik planının bir sonucudur. Bu planın ilk ayağı olan emniyet ve güvenlik önlemleri düzenlemesi 648/2005 sayılı Tüzük ile yapılmıştır. Halen sürmekte olan elektronik gümrük stratejisi ise kağıtsız ve elektronik gümrük ve ticaret ortamı için plan ve uygulama takvimlerini içermektedir. Modernize Gümrük Kodu ise çok yıllı stratejik planın, gümrük işlemlerinin bilgisayarlaşmasını içeren son aşamasını oluşturmakta, uygulanması için elektronik gümrük stratejisinin tamamlanmasıyla yönetmelik hükümlerinin yürürlüğe girişini beklemektedir.

Modernize Gümrük Kodu, e-gümrük projesi doğrultusunda hazırlandığından, elektronik altyapı ile işleyecek gümrük işlemleri ve formaliteleri hedeflenmiştir. Bu bağlamda, mevcut gümrük kodunun tüm hükümleri ve rejim tanımları değiştirilerek yeni bir teknik ve hukuki altyapı tesis edilmiştir.

Yeni hükümlerde ayrıca, gümrük idarelerinin güvenlik konusunda artan rolü de dikkate alınmıştır. Mükellef odaklı dil kullanımı suretiyle mevzuatın basit ve kolay anlaşılır kılınması; gümrük idareleri ve ticaret erbabının ihtiyaçlarının dengelenmesi amacı çerçevesinde emniyet ve güvenlik önlemleri gereksinimleri ile ticaretin kolaylaştırılması arasında denge tesisi hedefi yeni mevzuatın hazırlanma gerekçelerini oluşturmuştur.

Gerek Gümrük Birliğine ilişkin 1/95 sayılı AT-Türkiye Ortaklık Konseyi Kararı’nın 28 inci maddesi gerekse AB üyeliğine yönelik müktesebat uyumu çerçevesinde, AB Gümrük Kodu ve Yönetmeliğine uyum yükümlülüğümüz bulunduğu malumlarıdır. Bu doğrultuda Modernize Gümrük Kodu hükümlerinin de ulusal mevzuatımıza aktarılması gerekmektedir.

4458 sayılı Gümrük Kanunu 2913/92 sayılı Konsey Tüzüğüne paralel olarak hazırlandığından, 450/2008 sayılı Tüzüğün Topluluk Gümrük Kodunun tüm hükümlerini değiştirmesi, 4458 sayılı Gümrük Kanunu’nun da yeniden yazımını gerekli kılmaktadır.

Modernize Gümrük Kodu içeriği açısından aşağıdaki hususlar ve yeni kavramlar dikkat çekmektedir:

-          Üye ülke gümrük idareleri ve diğer yetkili/ilgili kurumlar arasında elektronik veri değişimi sağlanacaktır.

-          “Merkezi gümrükleme” metodu ile yetkili operatörler, eşyalarını elektronik yolla gümrük idaresine beyan edebilecek ve gümrük vergilerini, eşyanın ithal/ihraç edildiği ya da tüketildiği ülke gümrük idaresi değil, kendilerinin yerleşik olduğu/kayıtlı olduğu yer gümrük idaresi nezdinde ödeyebileceklerdir.

-          “Tek pencere” (single window) ve “tek durak noktası” (one-stop-shop) sistemi için bir alt yapı oluşturulmaktadır. Buna göre, ekonomik operatörler eşya hakkında sadece tek bir temas noktasına bilgi verecekler (single window), veri buradan ilgili kurum/idarelere nakledilecektir. Ayrıca, eşya üzerinde olası her türlü kontrol, (örneğin sağlık, veteriner, gümrük, vb.) aynı anda ve tek bir yerde (one-stop-shop) gerçekleştirilecektir.

-          Son çalışmalar ile kağıt ortamda beyanname ve ekli belge olmayacaktır, bu durumda elektronik beyan ve veri değişimi ana kural, kağıt ortamında beyanname ve belge sunulması istisnai uygulama haline gelmektedir. Kanunda belgelere yapılan tüm atıflar bilgi veya veri olarak değiştirilmiştir.

-          Gümrükçe onaylanmış işlem ve kullanımlar 3 başlık altına (serbest dolaşıma giriş, ithalat ve özel rejimler) indirgenmektedir.

-          Özel rejimler kavramı ise transit, depolama (geçici depolama, gümrük antreposu ve serbest bölge), özel kullanım (geçici ithalat ve nihai kullanım), işleme (dahilde ve hariçte işleme) olarak sınıflanmıştır.

-          Rejimlerin yeniden yazımı suretiyle dahilde işleme rejiminde geri ödeme sistemi kaldırılmış, gümrük kontrolü altında işleme ile dahilde işleme rejimleri hükümleri birleştirilmiştir.

-          İyi niyetli yükümlü ve gümrük yükümlüğü, gümrük bölgesinden çıkışla bağlantılı eşyanın gümrük statüsü, teminat, imha, elleçleme konuları da yeniden düzenlenmiştir.

-          648/2005 sayılı Tüzük ile mevzuata derç edilen gümrük bölgesine giriş, gümrük bölgesinden çıkış öncesi beyan kavramları ile yetkilendirilmiş yükümlü (AEO) kavramları yeni Tüzük ile tam işler hale getirilmektedir.

İçerdiği hükümler ve öngördüğü düzenlemeler bakımından Modernize Gümrük Kodu, Dünya Gümrük Örgütü Safe Standartlar Çerçevesi ile Gümrük İşlemlerinin Basitleştirilmesi ve Kolaylaştırılmasına İlişkin Revize Kyoto Sözleşmesine de uyumludur.

Yeni mevzuatın uygulanabilmesi, tamamen elektronik altyapı ve kağıtsız ortamda işleyecek bir gümrük sistemi öngördüğünden, yasal altyapı tesisi ile elektronik altyapı tesisi konularında paralel ve eş zamanlı çalışma yapılmasını zaruri kılmaktadır.